LVAD – Mekanik Dolaşım Desteği ile Yaşam

Bu sayfa; ileri evre kalp yetersizliği nedeniyle günlük yaşamı belirgin kısıtlanan, sık hastaneye yatış öyküsü olan veya dolaşım desteğine ihtiyaç duyduğu düşünülen hastalarda, Kalp Ekibi tarafından kalp nakline köprü ya da seçilmiş hastalarda kalıcı tedavi seçeneği olarak LVAD (sol ventrikül destek cihazı) uygulanmasına karar verilen durumlarda, hasta ve yakınlarını bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı hastanın klinik durumu ve test sonuçlarına göre hekim tarafından belirlenir.
İleri evre kalp yetersizliği temel bilgiler broşürü

İçindekiler

  • LVAD nedir?

  • Kimler için düşünülür?

  • LVAD’a karar nasıl verilir?

  • Ameliyat ve hastane süreci

  • LVAD’ın olası faydaları

  • Riskler ve olası komplikasyonlar

  • LVAD ile yaşam: günlük hayatta neler değişir?

  • Hangi durumlarda acil başvurmalıyım?

  • Sık Sorulan Sorular (SSS)

  • Randevu ve iletişim

  • Son güncelleme ve kaynaklar

Sol Ventrikül Destek Cihazı (LVAD) Nedir?

LVAD (Left Ventricular Assist Device), kalbin sol karıncığının (sol ventrikül) kanı vücuda pompalamasına yardımcı olan, vücut içine yerleştirilen mekanik bir pompadır. İleri kalp yetersizliğinde, ilaç tedavisine rağmen günlük yaşamı kısıtlayan şikâyetler devam ediyorsa veya dolaşım desteği gerekiyorsa LVAD bir tedavi seçeneği olabilir.

Amaç:

  • Nefes darlığı, yorgunluk, ödem gibi şikâyetleri azaltmak

  • Organlara giden kan akımını artırmak

  • Hastaneye yatışları azaltmak

  • Uygun hastalarda kalp nakline köprü olmak veya kalıcı tedavi olarak yaşam kalitesini artırmak

Önemli: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; her hasta için kararlar, ayrıntılı muayene ve testler sonrası verilir.

Kalp modeli üzerinde LVAD pompasının yerleşimini gösteren görsel

Ameliyat sırasında elde tutulan LVAD pompa ünitesi

Kimler için LVAD düşünülür?

LVAD genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

  • İlaçlara rağmen ileri evre kalp yetersizliği bulgularının devam etmesi

  • Sık hastane yatışı veya tekrarlayan dekompansasyon

  • Düşük kalp debisi bulguları (tansiyon düşüklüğü, halsizlik, organ perfüzyon bozulması vb.)

  • Kalp nakli adayı olup bekleme sürecinde stabilizasyon ihtiyacı (kalp nakline köprü)

  • Nakil için uygun olmayan ama LVAD ile yaşam kalitesi/sağkalım faydası beklenen seçilmiş hastalar (kalıcı tedavi)

    Her hasta için uygunluk farklıdır;

    karar, ayrıntılı değerlendirme sonrası “Kalp Ekibi” tarafından verilir.

LVAD Ameliyatına karar nasıl verilir?

Amaç; LVAD’ın hastaya gerçek fayda sağlayacağı, risklerin kabul edilebilir olduğu ve cihazla yaşamın güvenli şekilde sürdürülebileceği hastayı doğru seçmektir.

    • Kalp nakline köprü (Bridge-to-Transplant): Nakil adayı hastayı bekleme sürecinde stabil tutmak

    • Kalıcı tedavi (Destination Therapy): Nakil uygun değilse, seçilmiş hastada uzun dönem destek

    • Karara köprü (Bridge-to-Decision): Kritik dönemde stabilizasyon, net kararın sonraya bırakılması

    • Şikâyetlerin günlük yaşamı kısıtlaması (nefes darlığı, çabuk yorulma, ödem vb.)

    • Hastane yatışlarının sıklığı

    • Düşük perfüzyon bulguları ve ilaç/ino­trop desteği gereksinimi

    • Ekokardiyografi: sol ventrikül fonksiyonu, kapaklar (özellikle aort yetmezliği), sağ ventrikül fonksiyonu, pulmoner basınçlar

    • Sağ kalp kateteri (hemodinami): dolum basınçları, kalp debisi, akciğer damar direnci ve sağ kalp yükü

    Önemli: LVAD sol kalbi destekler; bu nedenle sağ kalbin yeterliliği kararın merkezindedir.

  • LVAD sonrası sağ kalp yetmezliği bazı hastalarda ek tedavi/destek gerektirebilir. Ekip bu riski EKO + hemodinami + klinik bulgularla öngörmeye çalışır.

    • Böbrek fonksiyonu, karaciğer fonksiyonu, beslenme durumu (kilo kaybı/frailty), akciğer fonksiyonu

    • Amaç, LVAD ile organ perfüzyonunun düzelmesi halinde geri dönüş potansiyeli olan hastayı seçmektir.

    • Aktif enfeksiyon odağı var mı?

    • Antikoagülasyon (kan sulandırıcı) yönetimi mümkün mü?

    • Kanama öyküsü / pıhtı-inme riskini artıran durumlar var mı?

    • Geçirilmiş ameliyatlar (redo riski), eşlik eden kapak/aort patolojileri, ritim sorunları

    • Gerekirse eşzamanlı işlemler planlanır.

  • LVAD, evde düzenli bakım gerektirir. Bu nedenle:

    • Hasta ve yakınlarının eğitim sürecini sürdürebilmesi

    • Bakım veren kişinin sürekliliği

    • Kontrol/randevu düzeni, pansuman, cihaz ekipmanı güvenliği ve acil plan

  • Ekip, tüm verilerle risk–fayda dengesini değerlendirir ve hasta/yakınlarıyla birlikte ortak karar verir.

Kalp Ekibi buluşmaları ve konsey kararları

Ameliyat ve hastane süreci

LVAD kararı, tek bir testle değil; Kalp Ekibi (kalp yetersizliği kardiyoloğu, kalp-damar cerrahı, anestezi-yoğun bakım, enfeksiyon, hematoloji, LVAD koordinatörleri, psikiyatri, hemşire, perfüzyonist, diyetisyen, fizyoterapi, psikososyal destek) tarafından çok boyutlu interdisipliner bir değerlendirme ile verilir.

  1. Değerlendirme ve planlama: multidisipliner ekip

  2. Operasyon: pompa yerleştirilir; driveline (kablo) karın duvarından dışarı çıkar

  3. Yoğun bakım + servis: cihaz ayarları, kan sulandırıcı plan, erken rehabilitasyon

  4. Eğitim: pil/ünite yönetimi, alarm yönetimi, pansuman, acil durum adımları

  5. Taburculuk ve yakın takip: ilk aylarda daha sık kontrol

LVAD implantasyonu sırasında çekilmiş görüntüler ve cihazın temsili görseli (ör. HeartMate 3).

LVAD nasıl çalışır?

Kalbin sol karıncığından kanı alır,

Aorta (vücudun ana atardamarı) gönderir.

Güncel LVAD’ler sürekli akım (continuous-flow) sağlar. Bu nedenle bazı hastalarda nabız zayıf hissedilebilir; bu tek başına “kötü” anlamına gelmez.

LVAD’ın Parçaları

  • Vücut içine yerleştirilir; sol ventrikülden aldığı kanı aortaya gönderir.

  • Pompayı vücut dışındaki kontrol ünitesine bağlar; karın duvarından dışarı çıkar.

  • Cihazın çalışmasını izler, alarmları gösterir ve yönetir.

  • Sisteme enerji sağlar; günlük yaşamda pil yönetimi önemlidir.

Eğitimler, buluşmalar, ameliyatlar, hasta başında geçen birliktelikler

Sonuçların ulusal ve uluslararası platformlarda paylaşılması, daha iyi sonuçlar için koşturmacalar

LVAD’ın olası faydaları

  1. Nefes darlığı ve yorgunlukta azalma

  2. Günlük aktivite kapasitesinde artış

  3. Hastane yatışlarında azalma

  4. Uygun hastada kalp nakline kadar güvenli zaman kazanma

  5. Seçilmiş hastada uzun dönem yaşam kalitesi desteği

    Alarm olduğunda ilk 3 adım

    1. Güç kaynağı/pil kontrol

    2. Kablo bağlantıları

    3. Devam ediyorsa LVAD ekibi / acil

Riskler ve olası komplikasyonlar

Her büyük kalp ameliyatında olduğu gibi LVAD’da da riskler vardır. En önemlileri:

  • Kanama: Özellikle ameliyat sonrası erken dönemde

  • Pıhtı / İnme (stroke): Pıhtı oluşumunu önlemek için düzenli antikoagülasyon gerekir

  • Enfeksiyon: En sık driveline çıkış yerinde; düzenli pansuman ve hijyen şarttır

  • Cihazla ilgili sorunlar: Nadir de olsa pompa trombozu, mekanik arıza

  • Sağ kalp yetmezliği: Bazı hastalarda LVAD sonrası sağ kalp desteği gerekebilir

  • Ritim bozuklukları

  • Böbrek fonksiyon dalgalanmaları

Bu riskler “kesin olacak” demek değildir; amaç riskleri bilmek, önleyici adımları planlamak ve takipte erken yakalamaktır.

LVAD ile yaşam: Günlük hayatta neler değişir?

  • Cihaz pil ve kontrol ünitesiyle çalışır.

    Pillerin şarjı ve yedekleme rutini hayatın parçasıdır.

    Alarmlar öğretilir; çoğu alarm basit bir nedene bağlıdır (kablo teması, düşük pil vb.).

    • Driveline çıkış yeri düzenli pansuman ister.

    • Enfeksiyon belirtileri (kızarıklık, akıntı, ateş) erken bildirilmelidir.

    • Ateş, pansuman yerinde kızarıklık, akıntı/koku, titreme, yeni ağrı → “lütfen hemen haber veriniz”

    • Cihaz dış ekipmanları suya karşı korunmalıdır.

    • Çoğu merkez “tam suya girme”yi kısıtlar; duş protokolü eğitimle verilir.

    • Hafif–orta egzersiz çoğu hastada teşvik edilir.

    • Ağırlık kaldırma/çekme gibi driveline’a yük bindiren hareketler sınırlanabilir.

  • Antikoagülan/antiagregan tedavi düzenli izlenir (INR vb.).

    Kanama bulguları (siyah dışkı, idrarda kan, burun/diş eti kanaması) önemlidir.

    Ağrı kesiciler (özellikle bazı NSAID’ler), bitkisel ürünler ve antibiyotikler kanama/INR’yi etkileyebilir; ekibinize danışmadan kullanmayın.”

    • Cihaz parametreleri, kan testleri, enfeksiyon ve pıhtı riski düzenli takip edilir.

Hangi durumlarda acil başvurmalıyım?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden LVAD ekibinizle iletişim kurun veya acile başvurun:

  • Konuşma bozukluğu, kol/bacakta güçsüzlük, yüzde kayma (inme belirtisi)

  • Şiddetli baş ağrısı, bayılma, yeni gelişen bilinç değişikliği

  • Kontrol edilemeyen kanama

  • Yüksek ateş, driveline yerinde kızarıklık/akıntı

  • Cihazın sürekli alarm vermesi ve düzelmemesi

  • Ani nefes darlığı artışı, göğüs ağrısı

Sık Sorulan Sorular

  • Bazı hastalarda kalp nakline köprü, bazı hastalarda kalıcı tedavi olarak kullanılır.

    Karar, klinik durum ve nakil uygunluğuna göre verilir.

  • Sürekli akım LVAD kullanan bazı hastalarda nabız zayıf hissedilebilir ve klasik tansiyon ölçümü zorlaşabilir. Bu nedenle ekibiniz, tansiyon takibinde MAP (ortalama arter basıncı) odaklı ölçüm veya Doppler yöntemi önerebilir. Hangi cihazla, hangi sıklıkta ve hangi hedef aralıkta takip yapmanız gerektiğini LVAD ekibiniz belirler.

  • Çoğu hasta uygun planlama ile seyahat edebilir: yedek pil/şarj, ekip iletişim bilgileri, acil plan ve raporla.

  • Bu konu cihaz modeline ve merkezin protokolüne bağlıdır. Birçok LVAD’lı hastada MRI genellikle kısıtlıdır veya ancak çok özel koşullarda değerlendirilir. MRI ihtiyacı doğarsa mutlaka LVAD ekibinizle iletişime geçin; ekip cihaz kimlik bilgilerine göre “uygunluk–risk–alternatif görüntüleme (BT, US, vb.)” planını yapar.

  • Bu tür işlemler LVAD’lı hastalarda mümkündür; ancak ön hazırlık şarttır:

    • İşlem öncesi LVAD ekibinize haber verin (mümkünse günler öncesinden).

    • Kan sulandırıcılar (antikoagülan/antiagregan) işlem tipine göre ayarlanabilir; bunu yalnızca LVAD ekibi planlar.

    • Bazı işlemlerde antibiyotik profilaksisi gerekebilir (özellikle enfeksiyon riski yüksek girişimlerde).

    • Kolonoskopi gibi işlemlerde sıvı-elektrolit dengesi ve tansiyon/volüm durumu önemlidir; hazırlık ilaçları ve açlık süresi LVAD’lı hastaya göre düzenlenir.

    • İşlemi yapacak hekim mutlaka “LVAD’lı hasta” bilgisiyle planlamalıdır.

  • Genel prensip: düşük–orta yoğunluklu, darbe riski düşük aktiviteler genellikle uygundur.

    • Genelde uygun: Yürüyüş, sabit bisiklet, hafif tempolu kardiyo, kontrollü kuvvet egzersizleri (düşük ağırlık–yüksek tekrar), fizyoterapistin önerdiği rehabilitasyon programları.

    • Dikkat/kaçınılabilir: Temas sporları, düşme/çarpma riski yüksek aktiviteler, ağır kaldırma, “çekme-itme” ile karın bölgesine/driveline’a yük bindiren hareketler, yüksek efor gerektiren rekabetçi sporlar.

    • Driveline ve cihaz ekipmanının güvenliği için egzersiz planını LVAD ekibiniz ve fizyoterapist birlikte belirlemelidir.

  • Çoğu LVAD hastası uygun planlama ile uçabilir:

    • Seyahatten önce LVAD ekibinizden onay alın.

    • Yanınızda: yedek pil, şarj adaptörü, mümkünse yedek kontrol ünitesi/aksesuarlar, cihaz kimlik kartı, merkez iletişim bilgileri bulundurun.

    • Ekipmanlar el bagajında taşınmalı; piller kargo bagajına verilmemelidir.

    • Güvenlik kontrolünde cihazınızı belirtin; protokol merkeze göre değişir (genellikle “cihaz kartı + elle kontrol” seçeneği).

    • Uzun uçuşlarda sıvı alımı, pıhtı riskine karşı hareket ve ilaç saatleri planlanır.

    • Uçuş öncesi kontrol listesi: yedek pil, adaptör, kimlik kartı, el bagajı

  • LVAD’ın çalışması kritik önemdedir; bu yüzden size acil eylem planı öğretilir. Genel yaklaşım:

    • Önce alarmı okuyun ve bağlantıları kontrol edin (kablo çıkması, güç kaynağı sorunu en sık nedenlerdir).

    • Güç kaynağını doğrulayın: Pil takılı mı? Pil dolu mu? Adaptör bağlı mı?

    • Sorun düzelmiyorsa hemen LVAD ekibinizi arayın ve/veya acile başvurun.

    • Bilinç kaybı, bayılma, ciddi nefes darlığı gibi durumlarda 112.
      Acil adımların tam sırası sizin cihazınıza göre değişebileceği için ekip eğitimi esas alınmalıdır.

    • Piller her zaman şarjlı ve yedekli olmalıdır.

    • Ev dışında “pil + yedek pil + şarj planı” rutini edinilir.

    • Düşük pil alarmında: hemen pil değişimi veya adaptöre geçiş yapılır.

    • Pil/enerji sorunları tekrarlıyorsa, ekipman kontrolü için LVAD ekibinize haber verin.

  • Araç kullanma zamanı; ameliyat sonrası iyileşme, genel kondisyon, baş dönmesi/bayılma riski, ritim sorunları ve ekibinizin yasal/medikal değerlendirmesine göre değişir.
    Genel olarak:

    • Erken dönemde (ilk haftalar) önerilmez.

    • Yeniden başlama kararı LVAD ekibinizin kontrol muayenesinde verilir.

  • Stabil durumda birçok LVAD hastası cinsel yaşama dönebilir.

    • Kural: Kendinizi iyi hissediyorsanız ve günlük aktiviteleri zorlanmadan yapabiliyorsanız genellikle mümkündür.

    • Cihaz ekipmanı ve driveline’ın güvenliği için pozisyon/konfor önerileri ekibinizce verilebilir.

    • Göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, baş dönmesi olursa durun ve ekibinize bildirin.

  • Çoğu hasta zamanla rahat ettiği pozisyonu bulur.

    • Driveline’ın çekilmesini önlemek için kablo yönetimi önemlidir.

    • Ameliyat sonrası erken dönemde göğüs kemiği iyileşmesi için belirli kısıtlamalar olabilir.

    • En doğru uyku düzeni önerileri taburculuk eğitiminizde verilir.

  • LVAD’lı hastalarda enfeksiyonun önlenmesi çok önemlidir:

    • Aşılar (ör. influenza, COVID-19, pnömokok vb.) kişisel duruma göre planlanır; LVAD ekibinizle aşı takvimi oluşturun.

    • Driveline pansumanı ve el hijyeni düzenli olmalıdır.

    • Ateş, titreme, pansuman yerinde kızarıklık/akıntı/koku gibi bulgular “erken uyarı”dır; gecikmeden bildirin.

  • LVAD’lı hastalarda kan sulandırıcı tedavi nedeniyle kanama riski artabilir.
    Aşağıdakilerde gecikmeden LVAD ekibinizle iletişim kurun:

    • Siyah dışkı (melena), taze kanlı dışkı, kusmada kan

    • İdrarda kan

    • Durmayan burun/diş eti kanaması

    • Ciltte yaygın morarma, beklenmedik büyük hematom

    • Baş dönmesi, halsizlik, bayılma hissi

    Acil başvuru gerektirebilen durumlar:

    • Şiddetli/bitmeyen kanama

    • Bayılma, bilinç değişikliği

    • Şiddetli baş ağrısı veya nörolojik belirti (inme ile karışabilir)

    Kanama olduğunda ilaçlarınızı kendi başınıza kesmeyin/ değiştirmeyin; planı LVAD ekibi yapmalıdır.

[1]       Peled Y, Ducharme A, Kittleson M, Bansal N, Stehlik J, Amdani S et al. International Society for Heart and Lung Transplantation Guidelines for the Evaluation and Care of Cardiac Transplant Candidates-2024. J Heart Lung Transplant 2024;43:1529-628 e54.

[2]       Aslam S, Cowger J, Shah P, Stosor V, Copeland H, Reed A et al. The International Society for Heart and Lung Transplantation (ISHLT): 2024 infection definitions for durable and acute mechanical circulatory support devices. J Heart Lung Transplant 2024;43:1039-50.

[3]       Potapov EV, Antonides C, Crespo-Leiro MG, Combes A, Farber G, Hannan MM et al. 2019 EACTS Expert Consensus on long-term mechanical circulatory support. Eur J Cardiothorac Surg 2019;56:230-70.

Kaynaklar