Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) – Tanı ve Takip

“Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı/tedavi yerine geçmez”

Hipertansiyon kontrol altına alınabilecek yaşamsal ciddi bir risk faktörüdür.

Normal Kan Basıncı

SKB: <120 mmHg, DKB: <80 mmHg. (Yıllık takip)

Artmış Kan Basıncı

SKB: 120-129 mmHg, DKB: <80 mmHg. (Yaşam Tarzı Yönetimi)

EVRE 1 HİPERTANSİYON

SKB: 130-139 mmHg, DKB: 80-89 mmHg

(Yaşam Tarzı Yönetimi + Kalp damar hastalıkları açısından 10 yıllık risk hesaplaması)

EVRE 2 HİPERTANSİYON

SKB >140 mmHg, DKB >90 mmHg

Yaşam Tarzı Yönetimi + İkili Farmakolojik tedavi + 1 ay sonra tekrar değerlendirme + hedef değerlere ulaşana kadar aylık değerlendirme

Güncel Kılavuz Bilgileri: Hipertansiyon Nedir, Eşikler ve Hedefler

Kan basıncı ölçümüne göre “yüksek” kabul edilen değerler

Klinik/poliklinik ölçümü:

  • SKB ≥140 mmHg veya DKB ≥90 mmHg ise hekiminize başvurunuz.

Evde ölçüm ortalaması (HBPM):

  • Ortalama SKB ≥135 mmHg veya DKB ≥85 mmHg ise hekiminize başvurunuz.
    (Ev ölçümünde 135/85, klinikte 140/90’a yaklaşık eşdeğer kabul edilir.)

Tedavide genel hedef

Standardize tedavi protokolleri ile hedefimiz:

  • SKB <130 mmHg

  • DKB <80 mmHg

Not: Hedefler kişiye göre değişebilir (yaş, kırılganlık, böbrek hastalığı, diyabet, koroner hastalık, ortostatik hipotansiyon vb.). Takibi yapan hekim, hedefi bireyselleştirir.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

  • SKB ≥180 veya DKB ≥120 ölçülürse ve özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, nörolojik bulgu (konuşma bozukluğu, güç kaybı), bilinç değişikliği, şiddetli baş ağrısı varsa acil başvurunuz.

Neler Yapmalı, Nelerden Kaçınmalıyız?

    • Sigara ve tüm tütün ürünlerini bırakın.

    • Pasif içicilikten kaçının.

    • Günde 2 üniteden fazla alkol tüketmeyin.

    • Haftada en az 2 gün alkol almayın.

    • Haftada en az 150 dakika (ör. tempolu yürüyüş) hedefleyin.

    • Haftanın çoğu günü hareket edin (kısa ama düzenli).

  • VKİ (BMI) yüksekse kilo vermek kan basıncını düşürür.

    Gerekirse diyetisyen desteği alın.

    • Tuzu azaltın.

    • Sebze–meyve tüketimini artırın.

    • Zeytinyağı gibi sağlıklı yağları tercih edin.

    • Kuruyemiş, baklagil, kepekli tahıl gibi lifli gıdaları artırın.

    • Haftada en az 2 gün balık veya omega-3’den zengin besinler tüketin.

    • Kırmızı eti haftada 1–2 kez ile sınırlayın.

    • İlave şeker içeren gıdalar: tatlılar, gazlı içecekler, paketli ürünler, meyve suları.

    • Aşırı işlenmiş/çok tuzlu hazır gıdalar.

    • Erişkinlerde genelde 7–9 saat uyku önerilir.

    • Horlama, gündüz uyuklama, tanıklı apne varsa hekime bildirin (uyku apnesi hipertansiyon kontrolünü zorlaştırabilir).

    • Düzenli uyku, egzersiz, nefes/gevşeme teknikleri, sosyal destek.

    • Gerektiğinde profesyonel destek.

Evde Kan Basıncı Ölçümü

    • Tercihen üst koldan ölçen otomatik (osilometrik) cihaz kullanın.

    • Manşon (kaf) boyu kol çevrenize uygun olmalı (küçük manşon yüksek, büyük manşon düşük ölçebilir).

    • Bilekten ölçen cihazlar, uygun teknik yoksa daha fazla hata yapabilir.

  • Ölçümden 30 dakika önce:

    • Sigara içmeyin

    • Kafein/enerji içeceği almayın

    • Egzersiz yapmayın

    Ölçümden hemen önce:

    • Mesanenizi boşaltın

    • En az 5 dakika sakin şekilde oturun

    • Konuşmayın, telefonla uğraşmayın, mesajlaşmayın

    • Sırtınız dayalı, ayaklar yerde (bacak bacak üstüne atmayın)

    • Ölçüm yapılan kol kalp hizasında destekli olsun

    • Manşon çıplak sol kola, dirseğin 2–3 cm üstüne takılsın

    • Ölçüm sırasında konuşmayın ve hareket etmeyin

  • Başlangıçta veya tedavi düzenlenirken:

    • Sabah: İlaç almadan önce (ilaç kullanıyorsanız), kahvaltıdan önce

    • Akşam: Yemekten sonra dinlenmiş halde

    • Her seferinde 1 dakika arayla 2 ölçüm yapın, ortalamasını kaydedin.

    • Bunu 7 gün sürdürün.

      • İsterseniz ilk günün ölçümlerini “alışma günü” sayıp ortalamaya katmayabilirsiniz.

    • Sonuçları tarih-saat ile not edin (cihaz hafızası veya yazılı kayıt).

    • 7 günlük ölçümlerin (tercihen ilk gün hariç) sabah+akşam ortalaması, ev kan basıncı ortalamanızdır.

    • Ev ortalaması ≥135/85 ise hekiminize başvurun.

HİPERTANSİYONUN ETİYOLOJİYE GÖRE SINIFLAMASI

  • Genetik (Kalıtsal)

    İleri yaş

    Diet

    Obezite

    Durağan (Sedanter) yaşam tarzı

  • Renal arter darlığı

    Kronik böbrek hastalıkları (Glomerüler hastalıklar, Polikistik böbrek hastalığı, Obstrüktif üropati)

    Uyku apnesi

    Doğum kontrol haplarının kullanımı

    Yüksek alkol tüketimi

    Hamilelik

    Tiroid hastalıkları

    Aort koarktasyonu

    Adrenal bez (böbrek-üstü bezi) tümörleri

  • Damar sertliği-

    Serebrovasküler olay ve kalp krizi riski

Sağlıklı günler dileriz…