Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) – Tanı ve Takip

Hipertansiyon, kalp krizi, inme ve böbrek hasarı riskini artıran ancak iyi takip ve tedaviyle kontrol altına alınabilen bir durumdur. Bu sayfada tanı eşikleri, evde doğru tansiyon ölçümü, hedef değerler ve ne zaman hekime başvurmanız gerektiği net bir özetle anlatılır. Tedavi hedefleri yaş, eşlik eden hastalıklar ve kırılganlığa göre kişiselleştirilir.

“Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı/tedavi yerine geçmez”

Hipertansiyon kontrol altına alınabilecek yaşamsal ciddi bir risk faktörüdür.

Normal Kan Basıncı

SKB: <120 mmHg, DKB: <80 mmHg. (Yıllık takip)

Artmış Kan Basıncı

SKB: 120-129 mmHg, DKB: <80 mmHg. (Yaşam Tarzı Yönetimi)

EVRE 1 HİPERTANSİYON

SKB: 130-139 mmHg, DKB: 80-89 mmHg

(Yaşam Tarzı Yönetimi + Kalp damar hastalıkları açısından 10 yıllık risk hesaplaması)

EVRE 2 HİPERTANSİYON

SKB >140 mmHg, DKB >90 mmHg

Yaşam Tarzı Yönetimi + İkili Farmakolojik tedavi + 1 ay sonra tekrar değerlendirme + hedef değerlere ulaşana kadar aylık değerlendirme

Güncel Kılavuz Bilgileri: Hipertansiyon Nedir, Eşikler ve Hedefler

Kan basıncı ölçümüne göre “yüksek” kabul edilen değerler

Klinik/poliklinik ölçümü:

  • SKB ≥140 mmHg veya DKB ≥90 mmHg ise hekiminize başvurunuz.

Evde ölçüm ortalaması (HBPM):

  • Ortalama SKB ≥135 mmHg veya DKB ≥85 mmHg ise hekiminize başvurunuz.
    (Ev ölçümünde 135/85, klinikte 140/90’a yaklaşık eşdeğer kabul edilir.)

Tedavide genel hedef

Standardize tedavi protokolleri ile hedefimiz:

  • SKB <130 mmHg

  • DKB <80 mmHg

Not: Hedefler kişiye göre değişebilir (yaş, kırılganlık, böbrek hastalığı, diyabet, koroner hastalık, ortostatik hipotansiyon vb.). Takibi yapan hekim, hedefi bireyselleştirir.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

  • SKB ≥180 veya DKB ≥120 ölçülürse ve özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, nörolojik bulgu (konuşma bozukluğu, güç kaybı), bilinç değişikliği, şiddetli baş ağrısı varsa acil başvurunuz.

Neler Yapmalı, Nelerden Kaçınmalıyız?

    • Sigara ve tüm tütün ürünlerini bırakın.

    • Pasif içicilikten kaçının.

    • Günde 2 üniteden fazla alkol tüketmeyin.

    • Haftada en az 2 gün alkol almayın.

    • Haftada en az 150 dakika (ör. tempolu yürüyüş) hedefleyin.

    • Haftanın çoğu günü hareket edin (kısa ama düzenli).

  • VKİ (BMI) yüksekse kilo vermek kan basıncını düşürür.

    Gerekirse diyetisyen desteği alın.

    • Tuzu azaltın.

    • Sebze–meyve tüketimini artırın.

    • Zeytinyağı gibi sağlıklı yağları tercih edin.

    • Kuruyemiş, baklagil, kepekli tahıl gibi lifli gıdaları artırın.

    • Haftada en az 2 gün balık veya omega-3’den zengin besinler tüketin.

    • Kırmızı eti haftada 1–2 kez ile sınırlayın.

    • İlave şeker içeren gıdalar: tatlılar, gazlı içecekler, paketli ürünler, meyve suları.

    • Aşırı işlenmiş/çok tuzlu hazır gıdalar.

    • Erişkinlerde genelde 7–9 saat uyku önerilir.

    • Horlama, gündüz uyuklama, tanıklı apne varsa hekime bildirin (uyku apnesi hipertansiyon kontrolünü zorlaştırabilir).

    • Düzenli uyku, egzersiz, nefes/gevşeme teknikleri, sosyal destek.

    • Gerektiğinde profesyonel destek.

Evde Kan Basıncı Ölçümü

    • Tercihen üst koldan ölçen otomatik (osilometrik) cihaz kullanın.

    • Manşon (kaf) boyu kol çevrenize uygun olmalı (küçük manşon yüksek, büyük manşon düşük ölçebilir).

    • Bilekten ölçen cihazlar, uygun teknik yoksa daha fazla hata yapabilir.

  • Ölçümden 30 dakika önce:

    • Sigara içmeyin

    • Kafein/enerji içeceği almayın

    • Egzersiz yapmayın

    Ölçümden hemen önce:

    • Mesanenizi boşaltın

    • En az 5 dakika sakin şekilde oturun

    • Konuşmayın, telefonla uğraşmayın, mesajlaşmayın

    • Sırtınız dayalı, ayaklar yerde (bacak bacak üstüne atmayın)

    • Ölçüm yapılan kol kalp hizasında destekli olsun

    • Manşon çıplak sol kola, dirseğin 2–3 cm üstüne takılsın

    • Ölçüm sırasında konuşmayın ve hareket etmeyin

  • Başlangıçta veya tedavi düzenlenirken:

    • Sabah: İlaç almadan önce (ilaç kullanıyorsanız), kahvaltıdan önce

    • Akşam: Yemekten sonra dinlenmiş halde

    • Her seferinde 1 dakika arayla 2 ölçüm yapın, ortalamasını kaydedin.

    • Bunu 7 gün sürdürün.

      • İsterseniz ilk günün ölçümlerini “alışma günü” sayıp ortalamaya katmayabilirsiniz.

    • Sonuçları tarih-saat ile not edin (cihaz hafızası veya yazılı kayıt).

    • 7 günlük ölçümlerin (tercihen ilk gün hariç) sabah+akşam ortalaması, ev kan basıncı ortalamanızdır.

    • Ev ortalaması ≥135/85 ise hekiminize başvurun.

HİPERTANSİYONUN ETİYOLOJİYE GÖRE SINIFLAMASI

  • Genetik (Kalıtsal)

    İleri yaş

    Diet

    Obezite

    Durağan (Sedanter) yaşam tarzı

  • Renal arter darlığı

    Kronik böbrek hastalıkları (Glomerüler hastalıklar, Polikistik böbrek hastalığı, Obstrüktif üropati)

    Uyku apnesi

    Doğum kontrol haplarının kullanımı

    Yüksek alkol tüketimi

    Hamilelik

    Tiroid hastalıkları

    Aort koarktasyonu

    Adrenal bez (böbrek-üstü bezi) tümörleri

  • Damar sertliği-

    Serebrovasküler olay ve kalp krizi riski

Sağlıklı günler dileriz…